Skauting na ziemiach polskich, powstanie harcerstwa

Na ziemiach polskich skauting rozpowszechnił się dzięki Andrzejowi Małkowskiemu, który przetłumaczył w 1910 r. "Scouting for boys" i zafascynowany ideami Baden-Powella zaczął propagować ten ruch. W 1910 roku powstała również pierwsza drużyna w Polsce - "Zastęp Kruków" działający przy I Gimnazjum św. Anny w Krakowie.

W kolejnych latach skauting szybko się rozprzestrzeniał, wykształcając pewne charakterystyczne dla tego ruchu w Polsce symbole i nazewnictwo - nazwa "harcerstwo" zamiast skautingu, nazwy podstawowych jednostek organizacyjnych i krzyż harcerski jako symbol harcerstwa w Polsce.

W latach w harcerstwie 1913-1916 miały miejsce rozłamy, które zakończyły się stworzeniem Związku Harcerstwa Polskiego, który zjednoczył wszystkich harcerzy. Jego przewodniczącym został ks. Jan Mauersberger. Ostatecznie pomniejsze organizacje połączyły się w 1918 roku podczas zjazdu połączeniowego w Lublinie i podporządkowały się ZHP.

II wojna światowa

Pod koniec 1939 roku zaczynają działać harcerskie pogotowia wojenne. Harcerze pomagali żołnierzom zajmując się łącznością, obserwacjami przeciwlotniczymi, strażą obywatelską. 27 września 1939 zostały powołane Szare Szeregi, których przewodniczącym został Jan Mauserberger, a po jego śmierci Tadeusz Kupczyński. Szare Szeregi zostały podzielone na trzy grupy wiekowe i zajmowały się łącznością, ratownictwem, działaniami propagandowymi, "małym sabotażem", akcjami bojowymi, dywersjami, wysadzaniem mostów, odbijaniem więźniów, itp. Miały także pełnić rolę wychowawczą, kształcąc młodzież na przyszłych żołnierzy. O wielu akcjach Szarych Szeregów możemy przeczytać w "Kamieniach na szaniec", które, jak sądzę, większość czytelników zna. Szare Szeregi zostały rozwiązane 17 stycznia 1945r.

W okresie stalinizmu harcerstwo zostało rozwiązane, a następnie została powołana Organizacja Harcerska Związku Młodzieży Polskiej. Organizacja ta była wzorowana na rosyjskich pionierach i nie była związana z metodyką harcerską. Dopiero 4 grudnia 1956r reaktywowano ZHP. Harcerstwo zaczęło prężnie się rozwijać, jednak pojawiły się w nim rozłamy. Część harcerstwa podporządkowana była aparatowi partyjnemu, a część instruktorów starała się z tym walczyć, wracając do prawdziwych ideałów harcerskich. W 1973r została stworzona Harcerska Służba Socjalistycznej Polsce. Od 1980 roku zaczęły pojawiać się głosy o konieczności reformy harcerstwa, jednak wraz z ogłoszeniem stanu wojennego rozpoczął się okres szykanowania i następuje zakaz działania nowopowstałego Niezależnego Ruchu Harcerskiego oraz rozwiązany zostaje Krąg Instruktorów im. Andrzeja Małkowskiego.

Odrodzenie wolnego harcerstwa

Okrągły Stół i nowy porządek w Polsce, który nastał w 1989r pozwoliły harcerstwu na powrót do tradycji i prawdziwych harcerskich ideałów. W 1989 roku powstaje również Związek Harcerstwa Polskiego - alternatywna organizacja harcerska, która odwołuje się do tradycji przedwojennego ZHP i bazująca na religii chrześcijańskiej oraz kilka mniejszych organizacji harcerskich.

W 1996 roku ZHP zostaje przyjęty do World Organisation of the Scout Movement i World Association of Girl Guides and Girl Scouts - organizacji zrzeszających harcerzy i harcerki z całego świata.

Obecnie ZHP jest apolityczną i otwartą organizacją patriotyczną, zrzeszającą ponad 120 tysięcy harcerek i harcerzy z całej Polski, należącą do światowego ruchu skautowego, stawiającą sobie za cel wychowanie młodych ludzi w zgodzie z ideałami takimi jak braterstwo, równość, służba, patriotyzm, sprawiedliwość, przyjaźń, wiara, praca, wolność i pokój.